Polska na tle świata: ziemia, plony i ludzie w rolnictwie

Żywność i rolnictwo w liczbach

Pokaz slajdów przedstawia pięć wskaźników rolnictwa i wyżywienia z bazy World Bank World Development Indicators. Każdy slajd to jeden wskaźnik: wykres słupkowy z czołówką i końcem stawki, wartość oraz miejsce Polski, a obok linia zmian w czasie. Liczby pochodzą wprost z danych źródłowych, bez przeliczeń.

‹

›‖

Prevalence of undernourishment	47	Polska: 2,5% osób niedożywionych przy wartości światowej 8,5%
Cereal yield	46	Plon zbóż w Polsce: 4 894,7 kg/ha, 46. miejsce na 181 krajów
Agricultural land	67	Użytki rolne to 47,6051% powierzchni Polski, 67. miejsce na 210 krajów
Food production index	76	Wskaźnik produkcji żywności Polski: 111,71 przy poziomie bazowym 100
Employment in agriculture	62	W rolnictwie pracuje 6,2226% zatrudnionych w Polsce, 62. miejsce na 187 krajów

Na każdym slajdzie najpierw sprawdź jednostkę i liczbę ocenianych krajów — są inne dla każdego wskaźnika, więc miejsc i wartości nie porównuje się między slajdami. Pamiętaj też, że kierunek jest różny: przy niedożywieniu i zatrudnieniu w rolnictwie wyżej stoją kraje o niższych wartościach, przy plonach i użytkach rolnych — odwrotnie.

Najważniejsze fakty

Polska w tej edycji wypada jako kraj z dużym udziałem ziemi rolniczej i przeciętnymi plonami. Użytki rolne zajmują 47,6051% powierzchni lądowej (67. miejsce na 210 krajów), czyli wyraźnie więcej niż średnia światowa 36,8836%. Plon zbóż wynosi 4 894,7 kg/ha (46. miejsce na 181 krajów) — o około 651 kg/ha powyżej wartości światowej 4 243,5 kg/ha, ale poniżej sąsiadów z Europy Zachodniej. W rolnictwie pracuje 6,2226% zatrudnionych (62. miejsce na 187 krajów), czyli około czterokrotnie mniej niż średnia światowa 25,7808%, choć kilkakrotnie więcej niż w Niemczech czy Wielkiej Brytanii.

Źródło: World Bank, World Development Indicators — Agricultural land (% of land area), Cereal yield (kg per hectare), Employment in agriculture (% of total employment) (modeled ILO estimate).

Najnowsza wartość wskaźnika wiodącego

Pierwszy wskaźnik zestawienia to odsetek osób niedożywionych. Polska ma tu wartość 2,5% i 47. miejsce na 169 krajów, przy wartości światowej 8,5%. Trzeba od razu zaznaczyć, że 2,5% jest dolną granicą publikacji: wszystkie kraje poniżej tego progu wykazywane są tą samą liczbą, więc kolejność miejsc w tej grupie nie oznacza różnicy w sytuacji. Widać to w danych — dwanaście krajów z czołowych miejsc (m.in. Algieria, Armenia, Australia, Austria, Azerbejdżan, Białoruś, Belgia, Bułgaria, Kanada, Chile) ma dokładnie tę samą wartość 2,5% co Polska. Na przeciwnym krańcu zestawienia znajdują się Haiti (54,2%), Somalia (53,2%) i Korea Północna (47,0%).

Źródło: World Bank, World Development Indicators — Prevalence of undernourishment (% of population), https://data.worldbank.org/indicator/SN.ITK.DEFC.ZS

Czołówka i koniec stawki

W plonach zbóż na szczycie stoją kraje suche i silnie nawadniane, o bardzo małej powierzchni zasiewów: Oman 29 147,0 kg/ha, Zjednoczone Emiraty Arabskie 23 306,5 kg/ha, Katar 18 274,6 kg/ha i Kuwejt 14 956,8 kg/ha. Dopiero dalej pojawiają się kraje o dużej produkcji: Nowa Zelandia 9 101,9, Belgia 8 485,7 i USA 8 413,5 kg/ha. Na końcu stawki są Republika Zielonego Przylądka 40,3, Namibia 451,2, Somalia 503,5 i Niger 577,4 kg/ha. Polska z 4 894,7 kg/ha (46. miejsce) leży w górnej połowie, ale daleko od czołówki.

W udziale użytków rolnych czoło zestawienia tworzą Côte d'Ivoire 86,4758%, Turkmenistan 84,2216%, Burundi 83,8866% i Urugwaj 81,3541%; z krajów naszej części Europy wysoko jest Mołdawia 74,0966% (11. miejsce). Najniższe wartości mają Surinam 0,4450%, Grenlandia 0,5923% i Singapur 0,9192%, a spośród krajów europejskich Norwegia 2,6958% (203. miejsce). Polska z 47,6051% jest bliżej górnej części zestawienia. Warto pamiętać, że kierunek „lepiej" bywa odwrotny: przy niedożywieniu i udziale pracujących w rolnictwie wyżej w tabeli stoją kraje o niższych wartościach, a przy plonach i użytkach rolnych — o wyższych.

Źródło: World Bank, World Development Indicators — Cereal yield (kg per hectare), https://data.worldbank.org/indicator/AG.YLD.CREL.KG ; Agricultural land (% of land area), https://data.worldbank.org/indicator/AG.LND.AGRI.ZS

Jak zmieniało się to przez dziesięć lat

Plony zbóż w Polsce wzrosły z 3 704,9 kg/ha w 2012 r. do 4 894,7 kg/ha w 2023 r., czyli o 1 189,8 kg/ha (około 32%); najniższy punkt tego okresu to 3 366,7 kg/ha w 2018 r., co pokazuje, jak duże są wahania między latami. Najnowsza opublikowana wartość jest równa wynikowi z 2023 r. Udział użytków rolnych pozostał praktycznie bez zmian: 47,4463% w 2012 r. i 47,6051% w 2023 r., przy wahaniach od 46,3132% (2022 r.) do 48,1266% (2020 r.). Udział pracujących w rolnictwie spadł z 12,0841% w 2014 r. do 6,2226% w 2025 r., czyli o 5,86 punktu procentowego — mniej więcej o połowę, przy czym największy pojedynczy skok przypada między 2023 r. (8,4867%) a 2024 r. (6,5023%). Wskaźnik produkcji żywności wzrósł z 93,24 w 2011 r. do 111,71 w 2022 r., czyli o 18,47 punktu. Odsetek niedożywionych przez cały okres 2012–2023 pozostawał na poziomie granicznym 2,5%.

Źródło: World Bank, World Development Indicators — Cereal yield (kg per hectare); Agricultural land (% of land area); Employment in agriculture (% of total employment) (modeled ILO estimate), https://data.worldbank.org/indicator/SL.AGR.EMPL.ZS ; Food production index (2014-2016 = 100), https://data.worldbank.org/indicator/AG.PRD.FOOD.XD

Porównanie z krajami o podobnym profilu

Pod względem plonów zbóż Polska (4 894,7 kg/ha) ma najniższy wynik spośród porównywanych krajów: USA 8 413,5 (różnica −3 518,8 kg/ha), Wlk. Bryt. 7 137,9, Niemcy 7 007,3 (−2 112,6), Korea Południowa 6 615,2, Chiny 6 418,1, Francja 6 280,8 (−1 386,1) i Japonia 6 245,1 kg/ha.

Odwrotnie wygląda udział ziemi rolniczej: 47,6051% w Polsce to praktycznie tyle samo co w Niemczech (47,4659%, 68. miejsce) i więcej niż w USA (46,0830%), choć mniej niż we Francji (52,5044%), Chinach (55,4326%) i Wlk. Bryt. (70,3073%). Kraje górzyste, jak Korea Południowa (16,0656%) i Japonia (12,6368%), są w tym zestawieniu daleko niżej.

W zatrudnieniu w rolnictwie Polska (6,2226%) plasuje się powyżej Korei Południowej (5,1038%), Japonii (2,8137%), Francji (2,3341%), USA (1,5249%), Niemiec (1,0710%) i Wlk. Bryt. (0,8513%), ale znacznie poniżej Chin (21,6769%). Wskaźnik produkcji żywności Polski (111,71; 76. miejsce) jest niemal identyczny z chińskim (111,75) i wyższy niż w Wlk. Bryt. (101,24), Korei Południowej (101,21), USA (100,86), Japonii (100,27), Francji (94,02) i Niemczech (92,71); dla porównania Węgry mają 74,66 (193. miejsce).

Źródło: World Bank, World Development Indicators — Cereal yield (kg per hectare); Agricultural land (% of land area); Employment in agriculture (% of total employment) (modeled ILO estimate); Food production index (2014-2016 = 100).

Jak czytać te liczby

Każdy z tych wskaźników mierzy coś innego i nie należy ich sumować w jeden „ranking rolnictwa". Plon zbóż to masa zbiorów z hektara powierzchni zbiorów — zależy od struktury upraw i nawadniania, a nie od skali produkcji, dlatego w czołówce stoją kraje o bardzo małym areale. Udział użytków rolnych obejmuje grunty orne, uprawy trwałe i trwałe użytki zielone w stosunku do powierzchni lądowej; nie mówi nic o wielkości zbiorów ani o samowystarczalności żywnościowej. Wskaźnik produkcji żywności jest liczbą względną wobec własnej średniej danego kraju z lat 2014–2016 (=100), więc pokazuje zmianę wobec okresu bazowego, a nie wielkość produkcji — wartość światowa 100,0 to również poziom odniesienia, a nie średni wynik. Udział pracujących w rolnictwie to modelowe szacunki MOP, czyli wielkość wyliczana, nie pomiar. Przy niedożywieniu 2,5% oznacza „poniżej 2,5%" i nie pozwala różnicować krajów z tej grupy. Dane pochodzą z World Bank WDI, aktualizowanego raz w roku, a najnowsze lata różnią się między wskaźnikami (od 2022 do 2025), więc ścisłe zestawianie ich ze sobą ma ograniczenia; definicje i praktyki statystyczne bywają też różne w poszczególnych krajach.

Źródło: World Bank, World Development Indicators — Prevalence of undernourishment (% of population); Cereal yield (kg per hectare); Agricultural land (% of land area); Food production index (2014-2016 = 100); Employment in agriculture (% of total employment) (modeled ILO estimate).

Odsetek osób niedożywionych na mapie i na wykresach

W tabeli na górze stoi grupa krajów z jednakową wartością 2,5% (m.in. Algieria, Austria, Białoruś, Belgia, Bułgaria, Kanada), a na dole Haiti 54,2%, Somalia 53,2% i Korea Północna 47,0%. Polska należy do grupy o wartości granicznej.

Słupki pokazują ogromny rozstęp: od 2,5% do 54,2%, przy czym większość różnic skupia się w krajach o najwyższych wartościach. Linia zmian dla Polski jest płaska — 2,5% w każdym roku od 2012 do 2023.

Porównaj kraje

Plony zbóż

Czoło tabeli zajmują kraje suche i nawadniane o małym areale: Oman 29 147,0, ZEA 23 306,5 i Katar 18 274,6 kg/ha; na końcu są Republika Zielonego Przylądka 40,3 i Namibia 451,2 kg/ha. Polska mieści się w górnej połowie stawki.

Skala słupków jest bardzo rozciągnięta — od 40,3 do 29 147,0 kg/ha — więc różnice w środku tabeli wyglądają na wykresie niepozornie. Linia zmian dla Polski rośnie: z 3 704,9 kg/ha w 2012 r. do 4 894,7 kg/ha w 2023 r., z dołkiem 3 366,7 kg/ha w 2018 r.

Użytki rolne (% powierzchni lądu)

Najwyższe udziały mają Côte d'Ivoire 86,4758%, Turkmenistan 84,2216% i Burundi 83,8866%, najniższe Surinam 0,4450%, Grenlandia 0,5923% i Singapur 0,9192%. Polska plasuje się powyżej średniej światowej, blisko Niemiec (47,4659%).

Wykres pokazuje, że kraje rozkładają się na całej skali od poniżej 1% do ponad 86%, a mapa uwidacznia skupiska wysokich wartości. Linia zmian dla Polski jest niemal płaska: od 47,4463% w 2012 r. do 47,6051% w 2023 r., w przedziale 46,3132–48,1266%.

Indeks produkcji żywności

Na górze tabeli są kraje o największym wzroście wobec okresu bazowego: Senegal 177,49, Arabia Saudyjska 172,66 i Oman 170,06; na dole Gambia 71,08, Kuba 71,39 i Węgry 74,66. Polska znajduje się powyżej poziomu 100.

Słupki rozkładają się wokół wartości 100, więc odległości między krajami są tu znacznie mniejsze niż przy plonach. Linia zmian dla Polski rośnie z 93,24 w 2011 r. do 111,71 w 2022 r., z wyraźnym progiem po 2019 r.

Pracujący w rolnictwie

Najniższe udziały mają Singapur 0,0954%, Hongkong 0,1824% i Wlk. Bryt. 0,8513%, najwyższe Burundi 85,3411%, Mozambik 73,0061% i Niger 72,9925%. Polska leży wyraźnie bliżej krajów o niskich wartościach.

Rozstęp sięga od poniżej 0,1% do ponad 85%, a mapa pokazuje wyraźny podział między regionami. Linia zmian dla Polski opada z 12,0841% w 2014 r. do 6,2226% w 2025 r., z największym pojedynczym spadkiem między 2023 a 2024 r.